Bildiri Konusu:Fizik Eğitimi


2022 Yükseköğretim Kurumları Sınavlarında Yer Alan Fizik Sorularının Öğretim Programı Açısından ve Yenilenmiş Bloom Taksonomisine Göre Analizi
Ülkemizde liselerin son sınıfında okuyanlar ile lise mezunu olan öğrenciler, merkezi olarak gerçekleştirilen yükseköğretim kurumları sınavında (YKS) aldıkları puanlara göre üniversitelerin ilgili bölümlerine yerleştirilmektedirler. Bu tür sınavlar ülkemizde yıllardır uygulanmaktadır. Yıllar içinde farklı zaman dilimlerinde bazen yapı, şekil ya da uygulama zamanı değişse de soru içeriklerinin Millî Eğitim Bakanlığının (MEB) güncel öğretim programlarında yer alan hedef ve kazanımlarına sadık kalınarak hazırlanması gerekliliği temel ilke olarak benimsenmiştir. Öğrenciler bu sınavlara ders kitapları ve özel yayın kuruluşların hazırladığı destekleyici kitaplarda yer alan konu anlatım ve soru çözümleri ile hazırlanmaktadırlar. Bu bağlamda merkezi sınavlarda yer alan soruların bilişsel düzeyleri ile bu kitaplardaki soruların bilişsel düzeyleri arasındaki ilişki hem akademik hayatta hem de toplum içinde tartışma konusu olarak her sınav döneminden sonra gündem olmuştur. Bu çalışmanın amacı, 2022 yılında gerçekleştirilen YKS’ında yer alan fizik sorularının ortaöğretim fizik dersi öğretim programında yer alan kazanımlarla örtüşme durumu ile yenilenmiş Bloom Taksonomisinin bilgi ve bilişsel süreç boyutlarının hangi basamaklarına karşılık geldiğini belirlemektir.
Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Çalışma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada, TYT ve AYT’lerindeki fizik sorularının ait olduğu sınıf düzeyleri ve kazanımlara göre sınıflandırılmasında 2018 yılında MEB tarafından kabul edilen Ortaöğretim Fizik Dersi Öğretim Programına göre yapılmıştır. İkinci aşamada ise; öncelikle her bir sorunun olası çözümleri yapılmış olup, bu çözümler göz önünde bulundurularak araştırmacılar yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre soruların bilgi ve bilişsel süreç boyutlarına göre sınıflandırılmasını ayrı ayrı yapmışlardır. Daha sonra bu veriler birleştirilerek ayrışılan noktalar bir araya gelinerek tartışılmış ve fikir birliğine varılarak sorunun niteliği hakkında son karar verilmiştir. TYT’inde üç soruda görüş ayrılığı oluşmuş tartışmalar sonucunda iki sorunun çözümleme bir sorunun da anlama basamağında olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde AYT’inde ise dört soruda görüş ayrılığı oluşmuş, bu sorulardan ikisinin çözümleme, bir sorunun uygulama ve bir sorununda anlama basamağında olduğuna yönelik karar verilmiştir. Elde edilen verilerin frekans ve yüzdelik oranları hesaplanmış ve sonuçlar tablolar haline getirilerek sunulmuştur.
Elde edilen verilere göre, 2022 yılında gerçekleştirilen YKS’ında yer alan fizik sorularının ortaöğretim fizik dersi öğretim programı ile örtüştüğü ortaya çıkarılmıştır. TYT’inde sorulan fizik sorularının sınıf düzeyine göre dağılımı incelendiğinde %58,18’inin (n=4) 9. Sınıf, %41,82’sinin (n=3) 10. Sınıf düzeyinde olduğu; AYT’inde yer alan fizik sorularının ise %42,86’sının (n=6) 11. Sınıf ve %57,14’ünün (n=8) 12. Sınıf düzeyinde olduğu belirlenmiştir. 2022 TYT fizik soruları yenilenmiş Bloom taksonomisinin bilişsel süreç boyutuna göre incelendiğinde soruların %14,29‘unun (n=1) anlama, %57,14‘ünün (n=4) uygulama ve %28,57’sinin (n=2) ise çözümleme basamaklarına ait olduğu görülmüştür. 2022 AYT fizik sorularının ise %50’sinin (n=7) hatırlama, %7,14’ünün (n=1) anlama, %28,57’sinin (n=4) uygulama, %14,29’unün (n=2) çözümleme basamaklarına ait olduğu görülmüştür. 2022 YKS fizik sorularının Yenilenmiş Bloom taksonomisinin bilgi boyutuna göre analizinden ise soruların %42,86’sının (n=9) prosedür bilgi, %33,33’ünün (n=7) kavramsal bilgi, %23,81’inin (n=5) ise olgusal bilgi boyutlarından sorulduğu görülmüştür. TYT’indeki soruların %28,57’si (n=1), AYT’inde ise %7,14’ünün (n=1) öğrencileri düşünmeye yönelik daha yüksek bilgi ve bilişsel başarı isteyen çözümleme basamağına ait olduğu, değerlendirme ve yeniden oluşturma basamaklarından hiç soru sorulmadığı görülmüştür. Yeniden oluşturma basamağından sorunun sorulmaması sınav sisteminin sahip olduğu çoktan seçmeli soru oluşturma dinamiğinden kaynaklı olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Fizik Soruları, Fizik Dersi Öğretim Programı, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi