Bildiri Konusu:Fen Bilimleri Eğitimi


Argümantasyon Sürecine Katılan Ortaokul Öğrencilerinin Argümantasyon Şemalarının İncelenmesi
Argümantasyon insanların birbirlerini ikna ettikleri ortak fikir yürüttükleri ve anlaşmaya vardıkları bir süreçtir. Argümantasyonun merkezinde ise akıl yürütme becerisi yatmaktadır (Bronkhorst et al., 2020), bu akıl yürütme becerilerinden bir tanesi de günlük hayatta kullandığımız varsayımsal akıl yürütme becerisidir (Walton, 1996). Varsayımsal akıl yürütme becerisini kullanarak Walton (1996) insanların 25 farklı argümantasyon şeması oluşturabileceğini belirtmiştir. Öğrencilerin fen sınıflarında yapılan argümantasyon sürecinde kullanmış oldukları argümantasyon şemalarını araştıran az sayıda çalışma bulunmaktadır (Duschl, 2007; Özdem vd., 2013) ve mevcut çalışmalar sadece tek bir argümantasyon yönelimi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Örneğin, Özdem vd. (2013) araştırma sorgulama yönelimini kullanırken, diğer araştırmalar özel bir argümantasyon yönelimi belirtmemişlerdir (ör; Duschl, 2007). Bu nedenle farklı argümantasyon yönelimlerinde öğrencilerin kullanmış oldukları argümantasyon şemalarını ortaya koyan bir çalışma bulunmamaktadır. Alanyazında yer alan bu eksikliğin giderilmesine katkıda bulunmak amacıyla bu çalışmada farklı argümantasyon yönelimlerinde (sorgulama yönelimi ve sosyobilimsel yönelim) ortaokul öğrencilerinin kullanmış oldukları argümantasyon şemalarının ortaya konması amaçlanmıştır. Bu örnek olay çalışmasına 35 ortaokul 6. Sınıf öğrencisi katılmıştır, veriler gözlemler aracılığıyla toplanmış ve tümdengelimsel yöntemler ile analiz edilmiştir. Altı hafta süren bu çalışmanın sonuçlarına göre; sorgulama yönelimi sırasında öğrenciler çoğunlukla bilgi ihtiyacına yönelik argümanlar, analoji argümanları ve kanıta dayalı hipotez argüman şemalarını kullanmıştır. Öte yandan, sosyo-bilimsel argümantasyon yöneliminde öğrenciler çıkarıma dayalı argümanlar, uzman görüşüne dayalı argümanlar, örneğe dayalı argümanlar, ilişkisel-nedensel argümanlar ile sonuç odaklı argüman şemalarını sıklıkla kullanmışlardır. Bu sonuçlar bizlere argümantasyon yönelimine bağlı olarak öğrencilerin kullanmış olduğu argümantasyon şemalarının değiştiğini göstermektedir. Bu çalışma madde ve ısı ünitesi ve elektrik ünitesi kapsamında yapılmıştır. Sorgulama yöneliminin yapıldığı haftalarda öğrencilerin kullanmış oldukları argümantasyon şemaları karşılaştırıldığında öğrencilerin kullanmış oldukları argümantasyon şeması türünün genel olarak değişmediği gözlemlenmiştir ve bu sonuç kullanılan argümantasyon şeması türünün öğrenilen konudan bağımsız olduğu düşüncesini desteklemektedir. Bu çalışmanın sonuçlarına bağlı olarak sorgulama yönelimi kullanacak olan öğretmenlerin sorgulama yöneliminde öğrencilerin kullandıkları argümantasyon şemalarını göz önünde tutarak fen dersleri hazırlayabileceğini düşünüyoruz. Örneğin, sorgulama yöneliminde öğrenciler bilgi ihtiyacına yönelik argümanlar kurdukları için öğretmenler fen derslerinde öğrencilerin daha fazla soru sorabilecekleri öğrenme ortamı hazırlayabilirler. Benzer şekilde, sosyobilimsel yönelimlerde öğrenciler örneğe dayalı argüman kurdukları için öğretmenler öğrencilere günlük hayattan örnekler bulabilecekleri görsel, video ve benzeri gösterimler kullanarak öğrencilerin bu argüman şemasını kullanmalarını teşvik edebilirler. Bu çalışma ayrıca bazı argümantasyon şemalarının bazı argümantasyon yöneliminde kullanılmadığını veya daha az kullanıldığını göstermektedir. Öğrencilerin bu argümantasyon şemalarını daha fazla kullanmalarını ve varsayımsal akıl yürütme becerilerini daha fazla geliştirmeleri için öğretmenlerin her iki argümantasyon yönelimini birlikte kullanmaları önerilmektedir.
Kaynakça:
Bronkhorst, H., Roorda, G., Suhre, C., & Goedhart, M. (2020). Logical reasoning in formal and everyday reasoning tasks. International Journal of Science and Mathematics Education, 18(8), 1673-1694.
Duschl, R. A. (2007). Quality argumentation and epistemic criteria. In S. Erduran & M.P. Jimenez-Aleixandre (Eds.), Argumentation in science education: Perspectives from classroom-based research (pp. 159–175). Springer.
Özdem, Y., Ertepinar, H., Cakiroglu, J., & Erduran, S. (2013). The nature of pre-service science teachers’ argumentation in an inquiry-oriented laboratory context. International Journal of Science Education, 35(15), 2559-2586.
Walton, D. N. (1996). Argumentation schemes for presumptive reasoning. Psychology Press.

Anahtar Kelimeler: Argümantasyon Şeması, Argümantasyon Yönelimleri, Varsayımsal Muhakeme