Bildiri Konusu:Matematik Eğitimi


Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Rutin Olmayan Problem Çözme Sürecine Yönelik Pedagojik Alan Bilgilerinin İncelenmesi
Bireyler hem matematik derslerinde hem de günlük hayatta birçok problem durumları ile karşılaşmaktadır. Karşılaştıkları bu problemleri çözebilmek için çeşitli stratejiler geliştirerek planlar kurar ve planlarını uygularlar. Problemlerin üstesinden geldikleri ölçüde başarılı olurlar. Bu yüzden hem MEB’in genel amaçları arasında hem de matematik öğretim programının özel amaçları arasında problem çözme sürecine vurgu yapılmaktadır. Polya (1973) da problem çözmenin sadece doğru sonuç bulmaktan fazlası olduğunu, daha geniş bir zihinsel süreci ve becerileri kapsayan bir eylem olduğunu belirtmiştir. Bu noktada matematik öğretimi sürecinde sadece rutin problemlere yer vermenin doğru olmadığı, yanı sıra rutin olmayan problemlere de yer verilmesi gerektiği söylenebilir. Rutin olmayan problemler, bir veya birkaç işlemin doğru seçilmesi ile hemen çözülememeleri bakımından rutin problemlerden farklıdır. Literatür incelendiğinde öğrencilerin ve öğretmen adaylarının problem çözme stratejilerini araştıran çalışmalara (örneğin Çelik & Güler, 2013; Korkut, 2002; Yazgan & Bintaş, 2005) rastlanmaktadır. Ancak öğretmen adaylarının pedagojik alan bilgisini araştıran çalışmalar (Biber, Aylar, Ay & İspir, 2017) ise oldukça azdır. Bu çalışmanın amacı Ball, Thames & Phelps (2008) tarafından ortaya konan Öğretim için Matematik Bilgisi modeli temel alınarak öğretmen adaylarının, problem çözme sürecine yönelik pedagojik alan bilgilerini belirlemektir. Mevcut çalışmada öğretmen adaylarının pedagojik alan bilgisi kapsamında, “Alan ve Öğrenci Bilgisi” ve “Alan ve Müfredat bilgisi” ele alınacaktır. Çalışmanın katılımcıları 35 ilköğretim matematik öğretmenliği 4. sınıf öğrencisidir. Çalışmanın verileri altı rutin olmayan problem aracılığı ile toplanmıştır. Öğretmen adaylarından, her bir problem için ortaokul 7. sınıfa geçmemiş bir ilkokul veya ortaokul düzeyindeki öğrencinin problemi nasıl çözeceği ve problem çözme sürecinde karşılaşacakları zorlukların neler olacağı sorularını yanıtlamaları istenmiştir. Öğretmen adaylarını, 7.sınıfa geçmemiş bir öğrenci düzeyi ile sınırlandırmamızın sebebi hem denklem kurma dışında bir strateji aramaya yönlendirmek hem de adayların gerekli müfredat bilgisine sahip olup/olmadığını belirleyebilmektir. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Elde edilen verilere göre, öğretmen adaylarının problem çözme sürecindeki problemi anlama, plan kurma ve değerlendirme aşamalarını ele almadan sadece stratejiyi uygulamaya odaklanarak sonuç bulmaya yöneldikleri görülmüştür. Öğrencilerin yasabileceği zorluklarda da uyguladıkları strateji ile sınırlı kalan yorumlar yapmışlardır. Öğretmen adaylarının denklem kurma dışındaki stratejileri kullandıkları belirlendiğinden öğrenci ve müfredat bilgilerinin yeterli olduğu söylenebilir.
Kaynakça
Ball, D. L., Thames, M. H., & Phelps, G. (2008). Content knowledge for teaching: What makes it special. Journal of Teacher Education, 59 (5), 389- 407.
Biber, B. T., Aylar, E., Ay, Z. S., & İspir, O. A. (2017). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının problem çözmeye dair pedagojik alan bilgilerinin sınıf içi gözlem ve görüşme yoluyla belirlenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(4), 1483-1498.
Çelik, D. & Güler, M. (2013). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin gerçek yaşam problemlerini çözme becerilerinin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 180-195
Korkut, F. (2002). Lise öğrencilerinin problem çözme becerileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22, 177-184.
Polya, G. (1973). How to solve it: A new aspect of mathematical method. Princeton, N.J.: Princeton Uni. Press.
Yazgan, Y. & Bintaş, J. (2005). İlköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerinin problem çözme stratejilerini kullanabilme düzeyleri: Bir öğretim deneyi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 210-218.
Anahtar Kelimeler: Problem çözme, alan ve öğrenci bilgisi, alan ve müfredat bilgisi, rutin olmayan problemler