Bildiri Konusu:Fen Bilimleri Eğitimi


Ortaokul ve Lise Öğrencilerinin İnformal Öğrenme Fırsatlarının Bazı Değişkenler Bakımından İncelenmesi
Bu araştırmanın amacı, ortaokul ve lise öğrencilerinin informal öğrenme fırsatlarının bazı değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğinin tespit edilmesidir. Araştırma tarama yöntemine göre yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcılarını, Türkiye’nin kuzeydoğusundaki bir ilin şehir merkezi, ilçeleri ve köylerindeki okullarından rasgele seçilen toplam 1224 ortaokul ve lise öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen İnformal Öğrenme Fırsatları Testi (İÖFT) kullanılmıştır. Bu test iki kısımdan oluşturulmuştur. Birinci kısımda katılımcıların kişisel bilgilerini içeren 10 soruya, ikinci kısımda ise katılımcıların informal öğrenme fırsatlarını ortaya çıkarmaya yönelik 42 soruya yer verilmiştir. Araştırma kapsamında toplanan verilere dayalı olarak testin ikinci kısmı için yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda İÖFT’nin 24 sorudan oluşan son halinin güvenirlik katsayısı Cronbach alfa 0,73 olarak tespit edilmiştir. Kapsamlı bir araştırmadan elde edilen verilerin bir parçası kullanılarak bu çalışmada katılımcıların cinsiyetlerine, fen bilimleri ders başarı düzeylerine, sınıf düzeylerine, yaşadıkları yerleşim yerlerine ve ailelerinin ekonomik düzeylerine göre informal öğrenme fırsatlarının farklılık gösterip göstermediği bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analiziyle incelenmiştir. Araştırmanın bulguları katılımcıların informal öğrenme fırsatlarının cinsiyetlerine göre farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Ancak katılımcıların sınıf düzeyleri, fen bilimleri derslerindeki başarı düzeyleri, yaşadıkları yerleşimleri ve ailelerinin ekonomik düzeylerine göre informal öğrenme fırsatlarının farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. İnformal öğrenme fırsatları bakımından 7. ve 10. sınıf öğrencileri ön plana çıkmıştır. Ayrıca katılımcıların fen bilimlerindeki başarı düzeyleri yükseldikçe informal öğrenme fırsatları da artmaktadır. Benzer şekilde katılımcıların yaşadıkları yerleşim yeri köyden şehre doğru gittikçe informal öğrenme fırsatları da artmaktadır. Bununla birlikte katılımcıların ailelerinin gelir düzeyi yükseldikçe yine çocukların informal öğrenme fırsatlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuçları gelir düzeyi ve yaşanılan yerleşim yerlerinin ortaokul ve lise öğrencilerinin informal öğrenme fırsatları bakımından eşitsizliğe sebep olduğunu ortaya çıkarmıştır. Aynı zamanda fen bilimleri derslerinde başarı düzeyi daha yüksek olan öğrencilerin daha yüksek informal öğrenme fırsatlarına sahip olması karşılıklı bir etkileşimin olabileceğine de işarettir. Bu araştırmanın en önemli sonucu sürekli nicel veriler elde edilmesine imkan tanıyan informal öğrenme testiyle elde edilecek verilen gelecekte yapılacak ilişkisel ve nedensel araştırmalarda kullanılabilecek olmasıdır.
* Bu çalışma Kafkas Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi’nin desteklediği 2022-SB-59 Numaralı ve “Ortaokul ve Lise Öğrencilerinin İnformal Öğrenme Fırsatlarının İncelenmesi” başlıklı projeden üretilmiştir.
Anahtar Kelimeler: İnformal öğrenme fırsatları, ortaokul öğrencileri, lise öğrencileri