Bildiri Konusu:Fen Bilimleri Eğitimi


Özel Öğrenme Güçlüğü Olan Öğrencilere Yönelik Çizim Destekli Kavramsal Anlama Testinin Geliştirilmesi*
Kaynaştırma uygulamaları doğrultusunda tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimlerine devam eden özel öğrenme güçlüğü olan öğrenciler özel eğitime ihtiyacı olan öğrenci grupları arasında sık karşılaşılan bir gruptur. Amerikan Psikiyatri Birliği (APA)’nin Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-5 [DSM-5])’na göre özel öğrenme güçlüğü olan öğrenciler bazı akademik becerilerde güçlükler yaşamaktadır. Bu akademik beceriler kelimeleri doğru ve akıcı bir şekilde okuma, okuduğunu anlama, yazılı anlatım ve yazım, aritmetik hesaplama ve matematiksel akıl yürütme olarak belirtilmektedir (APA, 2013). Yıllar içerisinde özel öğrenme güçlüğü tanımına ilişkin pek çok güncelleme yapılmıştır. Bu tanımların ortak noktaları; özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin normal veya normal üstü zekâya sahip olması, heterojen bir grup oluşturması (okuma, yazma, hesaplama vb.), yetersizliğin nörobiyolojik kaynaklı olması, öğrenme kapasitesi ile akademik başarı arasında tutarsızlıklar bulunması ve yetersizliğin görsel, işitsel bozukluklar veya duygusal rahatsızlıklar gibi diğer engellerden ayrı tutulması olarak ifade edilmektedir. Özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilere yönelik yapılan tanımlar aynı zamanda bu öğrencilerin eğitsel ihtiyaçlarının belirlenmesi ve karşılanmasına da yol göstermektedir. Her bir özel öğrenme güçlüğü olan öğrenci çok farklı özellikler sergileyebilmesine rağmen çoğunlukla okuma, yazma ve matematik olarak üç alanın en az birinde akademik güçlük yaşama, dil ve konuşma problemi ve dikkat eksikliği gibi bazı genel özellikler gösterebilmektedir. Bu nedenle özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin performanslarını ortaya çıkarmak için öğrenci özelliklerini dikkate alarak ölçme araçlarının geliştirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilere yönelik fen bilimleri dersi 5. sınıf “Madde ve Değişim” ünitesi kapsamında çizim destekli kavramsal anlama testinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Ünite kapsamında fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan her bir kazanıma yönelik soru hazırlanmıştır. Çizim destekli kavramsal anlama testinde yer alan sorular açık uçludur. Çizim destekli kavramsal anlama testinin geliştirilmesinde özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin yaşadıkları güçlükler dikkate alınmıştır. Testte yer alan her bir soru örnek bir olay üzerinden kurgulanmıştır. Ayrıca örnek olayların oluşturulmasında öğrencilerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları kelimelerin kullanılmasına özellikle dikkat edilmiştir. Özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin özellikleri göz önünde bulundurularak örnek olayların kısa tutulmasına dikkat edilmiştir. Yazmada güçlüğü olan öğrencilere yönelik sorularda öğrencilere çizim yaparak cevaplayabilme imkânı tanınmıştır. Ayrıca her örnek olayın dijital öyküsü oluşturulmuş ve karekoda gömülmüştür. Dijital öyküler oluşturulurken örnek olayı yansıtan görseller seçilmiş ve seslendirmesi 5. sınıf seviyesinde bir öğrenci tarafından yapılmıştır. Ayrıca çizim destekli kavramsal anlama testinde dijital öykü sahneleri öğrencilere görsel olarak sunulmuştur. Hazırlanan çizim destekli kavramsal anlama testinin özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin performanslarının ortaya çıkarılmasında etkili olacağı düşünülmektedir.
*Bu çalışma TÜBİTAK tarafından desteklenen 121G187 numaralı proje kapsamında birinci yazarın doktora tez verilerinden üretilmiştir. Yazarlar TÜBİTAK’a ve tüm proje ekibine katkılarından dolayı teşekkürlerini sunar.
Kaynakça
Amerikan Psikiyatri Birliği [APA] (2013). DSM-V Tanı Ölçütleri El Kitabı (7. Baskı). Ankara: Hekimler Yayın Birliği.

Anahtar Kelimeler: Özel öğrenme güçlüğü, madde ve değişim, çizim destekli kavramsal anlama testi