Bildiri Konusu:Fen Bilimleri Eğitimi


Öğretmen Adaylarının Bilimsel ve Sözdebilimsel Metinlerde Akıl Yürütme Düzeyleri
Yanlı ve yanlış bilginin hızla yayıldığı hakikat-ötesi (post-truth) çağda bireylerin karşılaştıkları bilginin bilimsel ve güvenilir olup olmadığını eleştirel düzeyde değerlendirmesi gereklidir. Gelecek nesilleri yetiştirecek öğretmen adaylarının bu değerlendirmeyi yapması özellikle önemlidir. Bu bağlamda, bu çalışmada öğretmen adaylarının manipüle edilmiş sözdebilimsel ve bilimsel iki farklı metni değerlendirme düzeylerini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda gerçekleştirilen bu çalışmaya İstanbul’da bulunan bir vakıf üniversitesinin İngilizce Öğretmenliği Bölümünün 40 kişiden oluşan 2. sınıf öğrencileri katılmıştır. Katılımcılardan 3 ya da 4 kişilik gruplar oluşturmaları istenmiş ve her bir gruba önce sözdebilimsel, daha sonra bilimsel bir metin verilmiştir. Sözdebilimsel konu olarak her bir gruba sırasıyla akupunktur, simya, astroloji, şifalı taşlar, çubukla kaynak arama, grafoloji, homeopati, iridoloji, ay etkisi, magnetik terapi, negatif hava iyonlaşma terapisi, el falı, yalan makinesi, reiki ve sudaki gizli mesajlar başlıklı metinler verilmiştir. Bu metinlerde ifadeler bilimsel atıf sistemine uygun biçimde alıntılanmış, bilimin özünde yer alan belirsizliği vurgulayacak ifadeler kullanılmış ve metnin sonunda bir referans listesi paylaşılmıştır. Gruplar bu metinlerle ilgili yansıtmalarını teslim ettikten sonra aynı gruplara iklim değişikliği ile ilgili kasıtlı manipüle edilmiş bilimsel bir metin verilmiştir. Bu metinde, ortalama küresel sıcaklık artışları kasıtlı olarak 10 ve 15 oC olarak verilmiş, ayrıca ünlü Hollywood yıldızlarının sürdürülebilir yaşam için iklim değişikliği eğitimini destekledikleri ifade edilmiştir. Öğretmen adaylarının her iki metinde de kasıtlı yapılan manipülatif değişiklikleri tespit edip edemedikleri incelenmiştir. Bu amaçla, öğretmen adaylarından her iki metinde doğru, güvenilir ve bilimsel bilginin paylaşılıp paylaşılmadığı ile güvenilir kaynaklardan yararlanılıp yararlanılmadığı konusunda yansıtma yapmaları istenmiştir. Öğretmen adaylarının yansıtmaları araştırmacıların geliştirdiği bir rubrikle değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, öğretmen adaylarının hem sözdebilimsel hem de bilimsel metinde nadiren eleştirel düzeyde akıl yürütebildiklerini göstermiştir. Bu bulgular ışığında, öğretmen yetiştirme programlarının bilimsel ölçütlerin tartışması ile bilgi kaynağının güvenilirliği konusunda daha çok etkinlik ve ders içerecek şekilde yeniden yapılandırılması önerilmektedir.


Anahtar Kelimeler: Öğretmen adayları, sözdebilim, bilim, akıl yürütme