Bildiri Konusu:Fen Bilimleri Eğitimi


EŞİTLİK, ÇEŞİTLİLİK, KAPSAYICILIK MERCEĞİNDEN FEN EĞİTİMİNDE TOPLUMSAL CİNSİYET ÇALIŞMALARINA SİSTEMATİK BİR BAKIŞ
Toplumsal cinsiyet eşitliği, medeni bir hayatın en temel unsurlarından biri olsa da Dünya Ekonomik Forumu tarafından yayınlanan 2022 Cinsiyet Eşitsizliği Raporu’na göre küresel cinsiyet farkı 2022 yılı sonunda %68,1 oranında kapatılmıştır. Mevcut ilerleme hızıyla 132 yıl sonra eşitliğe ulaşılacaktır. Her ne kadar son yıllarda bilim alanındaki "cinsiyet eşitsizliğini" azaltma konusunda gelişmeler kaydedilmişse de kadınların fizik bilimleri, teknoloji ve mühendislik gibi alanlarda yeterince temsil edilmemesi ya da dışlanması kadınların fen eğitimine erişim sağladıklarından bu yana süregelen bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır (Avraamidou, 2022; Brotman & Moore, 2008; Campbell-Montalvo vd., 2022; Scantlebury & Baker, 2007). Kadınların bilim alanında daha çok yer alması toplumsal cinsiyet eşitliğinin sınıf ortamında da gerçekleşmesiyle mümkün olur. Yaptığımız araştırmalarda K-12 fen eğitimi odağında, eşitlik, çeşitlilik ve kapsayıcılık (EÇK) çerçevesinde toplumsal cinsiyeti inceleyen güncel bir sistematik literatür taramasına rastlanmamıştır. Bu sebeple fen eğitiminde toplumsal cinsiyetin EÇK açısından genel eğilimin sunulabilmesi için konu hakkındaki makalelerin yıllara, yayınlandıkları dergiye, araştırma yöntemi çeşidine, örnekleme, veri toplama araçlarına, çalışmanın yapıldığı ülkelere ve araştırma konusuna göre dağılımlarını belirlemek ayrıca araştırmaların içeriksel olarak ne yöne doğru gittiğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmamızda sistematik nicel literatür tarama yöntemi kullanılmıştır ve Snyder’ın (2019) sistematik literatür taramasında yer alan basamaklar göz önünde bulundurularak aşamalandırılmıştır.
Ölçütler oluşturulurken çalışmaların başlık, özet ve anahtar kelime kısımlarında eşitlik, çeşitlilik, kapsayıcılık, fen eğitimi ve toplumsal cinsiyet kavramlarının yer alması; araştırma makalesi olması, fen eğitimi alanında yapılmış olması; tam metnine ulaşılabiliyor olması ve İngilizce dilinde yazılmış olmasına dikkat edilmiştir. Web of Science (WOS) ve Scopus veri tabanlarında “eşitlik(equity)”, “çeşitlilik(diversity)”, “kapsayıcılık(inclusion)”, ve “toplumsal cinsiyet(gender)” anahtar kelimeleri ile yapılan taramada ölçütler doğrultusunda toplam 48 makaleye ulaşılmıştır. Kartopu yöntemi ile makale araştırması devam etmektedir. Ulaşılan 48 makalenin ön analizi sonucunda fen eğitiminde EÇK çerçevesinde toplumsal cinsiyet konusundaki çalışmalarda son yıllarda göze çarpan bir artış olduğu gözlenmiştir. Bu sevindirici gelişmeye rağmen K-12 düzeyindeki araştırmalar çok sınırlıdır. Genellikle STEM eğitimi alanında çalışmalar yapıldığı görülmektedir. Bu gözlemlerimize rağmen makalelerin analizi tamamlandığında kesin sonuçlar hakkında konuşmak mümkün olacaktır.


KAYNAKÇA
Avraamidou, L. (2022). Identities in/out of physics and the politics of recognition. Journal of Research in Science Teaching, 59(1), 58–94.

Brotman, J. S., & Moore, F. M. (2008). Girls and science: A review of four themes in the science education literature. In Journal of Research in Science Teaching, 45(9), 971– 1002.
Campbell-Montalvo, R., Kersaint, G., Smith, C. A. S., Puccia, E., Skvoretz, J., Wao, H., Martin, J. P., MacDonald, G., & Lee, R. (2022). How stereotypes and relationships influence women and underrepresented minority students’ fit in engineering. Journal of Research in Science Teaching, 59(4), 656–692.

Scantlebury, K. and Baker, D. (2007). Gender issues in science education research: Remembering where the difference lies. In S. K. Abell & N. G. Lederman (Ed.) Handbook of research on science education (pp. 257-285). Lawrence Erlbaum Associates, Mahwah, NJ.
Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339.

Anahtar Kelimeler: Eşitlik, Çeşitlilik, Kapsayıcılık , Toplumsal cinsiyet, Literatür taraması