Bildiri Konusu:Matematik Eğitimi


Ortaokul Öğrencilerinin İstatistiksel Okuryazarlıkları Hakkındaki Çalışmaların Betimsel İçerik Analizi
Matematik ve diğer bilim dallarına ait ulusal ve uluslararası birçok öğretim programında bireylerin günümüz toplumunda etkili bir rol üstlenmelerinin önemi vurgulanmaktadır (Gal, 2004). İstatistiksel okuryazarlık toplumda bir bireyin etkin olabilmesi ve karşılaştığı verileri doğru yorumlayabilmesi için gereken önemli becerilerden bir tanesidir ve erken yaşlarda çocuklara kazandırılması önem arz etmektedir. Okullarda bu becerinin öğretilmesinin üç sebebi vardır; günlük yaşamda ihtiyaç olması, farklı disiplinlerde kullanılan bir araç olması ve öğrencileri eleştirel düşünmeye yönlendirmesi (Koparan, 2015). İstatistiksel okuryazarlık hakkında yapılan çalışmalar en az 20 yıllık bir geçmişe dayanmaktadır. İstatistiksel okuryazarlığın önemi, eğitim araştırmalarında, ulusal ve uluslararası öğretim programlarında paylaşılmakta ve erken yaşlarda öğretilmesinin önemi üzerinde durulmaktadır. (NCTM, 2000; Gal, 2002; Koparan & Güven, 2013). Bu bağlamda bu makalede, Türkiye’de ve diğer ülkelerde ortaokul öğrencilerinin istatistiksel okuryazarlıkları hakkındaki çalışmaların genel eğilimlerini incelemek için 2000-2022 yılları arasında yayınlanmış İngilizce ve Türkçe yazılmış makale ve tezlerin analizinin yapılması amaçlanmıştır. Betimsel içerik analizi yöntemi ile yapılan araştırmanın örneklemini 63 makale ve tez oluşturmaktadır. İlgili makale ve tezleri belirlemek amacıyla arama motorunda ve veri tabanlarında Türkçe olarak "istatistiksel okuryazarlık" kelime grubu kullanılarak arama yapılmış ve 114 sonuçtan 18’i ortaokul öğrencilerinin istatistiksel okuryazarlıkları hakkında olduğundan çalışmaya dahil edilmiştir. İngilizce olarak ise gelişmiş arama seçeneği yardımıyla “statistical literacy” ve “middle school” kelime grupları kullanılmış ve çalışmanın konusuna uygun olan erişime açık 45 makale ve tez çalışmaya dahil edilmiştir. Toplam 63 makale ve tezin yıllara göre dağılımları, yayınlandığı ülkeler, araştırma yaklaşımları, araştırma yöntemleri, veri toplama araçları, çalışılan istatistik konuları ve örneklem büyüklükleri incelenmiştir. Çalışmada her bir araştırma sorusuna yönelik bulgular tek tek ele alınmıştır. Buna göre ortaokul öğrencilerinin istatistiksel okuryazarlıkları hakkındaki çalışmaların en çok bulunduğu iki ülke Türkiye ve Avustralya iken bu çalışmaların çoğunlukla aynı isimler tarafından yürütüldüğü görülmektedir.
Kaynakça
Gal, I. (2002). Adult statistical literacy: Meanings, components, responsibilities. International Statistical Review, 70(1), 1–25.
Gal, I. (2004). Statistical literacy meanings, components, responsibilities. In D. Ben-Zvi & J. Garfield (Eds.), The challenge of developing statistical literacy, reasoning and thinking. (pp. 47-78). Springer, Dordrecht. https://doi.org/10.1007/1-4020-2278-6_3
Koparan, T., & Güven, B. (2013). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımının ilköğretim öğrencilerinin örneklem kavramına yönelik istatistiksel okuryazarlık seviyesine etkisi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(1).
Koparan, T. (2015). İstatistiksel okuryazarlık modelleri ve bileşenlerinin incelenmesi. Turkish Journal of Education, 4(3), 16-28. https://doi.org/10.19128/turje.181131
National Council of Teachers of Mathematics (2000). Principles and standards for school mathematics.

Anahtar Kelimeler: İstatistiksel Okuryazarlık, İstatistik Okuryazarlığı, Ortaokul Öğrencileri, İçerik Analizi, Betimsel İçerik Analizi